در بسیاری از خانم هایی که بارداری دوقلویی را تجربه کرده اند دیده شده که زایمان زودرس اتفاق افتاده است. در طی این مقاله خانم دکتر آزاده رضایی متخصص زنان و زایمان مطالبی را در خصوص جلوگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی بیان کرده است، پس مطالعه این مقاله را از دست ندهید.
در برخی از خانم هایی که بارداری دوقلویی دارند پزشک نشانههای زایمان زودرس را مشاهده میکند و به آنها اعلام میکند که باید زایمانشان به صورت عمل سزارین انجام شود/ حتی ممکن است این شرایط در روزهای نزدیک به پایان ماه نهم بارداری به وقوع بپیوندد. با در نظر گرفتن نشانه های یک بارداری سالم زمانی زایمان زودرس در بارداری دوقلویی اتفاق میافتد که انقباضات رحمی شروع شود و باز شدن دهانه رحم قبل از ۳۷ هفتگی از بارداری انجام شود. اگر برنامه ریزی درست داشته باشید و شما و فرزندانتان در طی دوران بارداری شرایط خوبی را پشت سر گذاشته باشید می توانید از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی جلوگیری کنید.
دوران بارداری هنگامی که جنین دو عدد باشد معمولاً ۳۷ هفته به طول می انجامد در شرایطی که روند بارداری از نظر پزشک با مشکل مواجه شود پزشک تشخیص می دهد که ختم بارداری را اعلام کند و عمل سزارین در ۳۷ هفته از بارداری انجام می شود. مادران باردار باید بدانند که زایمان زودرس به طور طبیعی رخ نمی دهد بلکه این اتفاق زمانی پیش می آید که به دلیل پاره شدن کیسه آب، آب اطراف جنین کم شود و یا دهانه رحم بر سر برخی از عوامل قبل از موعد تعیین شده برای زایمان باز شود. برای نمونه مادری که دوقلو باردار است قبل از رسیدن به هفته ۳۷ بارداری انقباض رحمی را تجربه می کند، باید در نظر داشته باشید که زایمان زودرس در بارداری دوقلویی ممکن است وقتی که مادر در خونریزی یا عفونت باکتریایی واژن را تجربه می کند رخ دهد.
مشکلات بارداری چندقلویی
با توجه به آمار موجود نزدیک به ۶۰ درصد از مادرانی که بارداری دوقلویی را تجربه می کنند و ۹۰ درصد از مادرانی که سه قلو باردار هستند، زایمان زودرس که قبل از ۳۷ هفته بارداری است را تجربه می کنند. بارداری های دوقلویی به طور متوسط تا هفته ۳۵ بارداری به طول می انجامد و همچنین بارداری های سه قلو به طور متوسط تا هفته ۳۳ طول می کشد، بارداری های چهار قلو نیز حدوداً تا ۲۹ هفته به طول می انجامد.
اگر بارداری چند قلویی را تجربه می کنید با توجه به اینکه در معرض خطرات و مشکلاتی هستید باید بیشتر تحت نظر پزشک خود قرار بگیرید، مهمترین عارضه که در زمان بارداری برای مادران باردار پیش می آید زایمان زودرس در بارداری دوقلویی یا چند قلویی است. به طور متوسط طول دوران بارداری برای یک جنین ۴۰ هفته است ولی برای بارداری های دوقلویی این مدت ۳۶ هفته و برای سه قلو ها ۳۳ تا ۳۴ هفته و برای چهار قلوها این مدت ۳۱ هفته بیان شده است.
دوران بارداری زمانی کامل می شود که تا ۳۷ هفته یا بیشتر از آن طول بکشد به لحاظ تخصصی زایمان زودرس بین هفته های ۳۴ تا ۳۷ از بارداری به وقوع می پیوندد ولی اکثر نوزادان در ۳۵ یا ۳۶ هفتگی به دنیا می آیند، به طور کلی نوزادانی که بعد از ۳۷ هفتگی از بارداری متولد می شوند سالم هستند. برخی از خانم ها بدون آنکه جنین های خود را زودتر به دنیا بیاورند در معرض درد زودرس قرار میگیرند. حدود ۸۰ درصد از مادران باردار که سه قلو دارند و ۴۰ درصد از مادران باردار که دوقلو دارند دردهای زودرس را تجربه می کنند ولی همه آنها زایمان زودرس را تجربه نمیکند.
برای خانمی که بارداری دوقلویی را تجربه میکند ممکن است یکی از نوزاد ها در اوایل دوران بارداری سقط شود و حتی مشکلی برای جنین دوم به وجود نیاید. این اتفاق برای ۲۰ درصد از همه دوقلوها به وجود می آید در بارداری سه قلویی به احتمال ۴۰ درصد یک یا دو عدد از جنین ها در نیمه اول بارداری از بین می رود.
مشکلات نوزاد نارس چیست؟
امروزه در بیمارستان ها بخش مراقبت های ویژه برای نوزادان زودرس پیشرفت بسیاری داشته است، میزان زنده ماندن این نوزادان به طرز چشمگیری افزایش پیدا کرده اما با این وجود ممکن است مشکلاتی در طولانی مدت برای نوزادانی که زود متولد می شوند مانند فلج مغزی و یا مشکلات یادگیری وجود داشته باشد. نوزادانی که از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی متولد می شوند و بین هفته ۳۴ تا ۳۶ به دنیا میآیند تقریباً مشکلی ندارند اما با این وجود آنها نیز ممکن است در مقایسه با نوزادان دیگر که در زمان مناسب متولد شدهاند، بیشتر در معرض مشکلات بلندمدت باشند. به طور کلی هر چه مدت زمان بارداری شما بیشتر باشد اندام های جنین ها بالغ تر خواهند شد، ریه های او تکامل یافته و قدرت نوزاد برای مکیدن و تغذیه بیشتر خواهد شد.
عوامل افزایش خطر رخ دادن زایمان زودرس در بارداری دوقلویی
به خاطر داشته باشید اگر مادر در بارداری دوقلو را تجربه می کند و هیچ ایده قبلی در ذهن خود نسبت به زایمان زودرس نداشته باشد و نتواند علائم آن را احساس کند باید با عواملی که موجب خطر زایمان زودرس در بارداری دوقلویی می شود آشنا شود. برخی از عوامل که به طور مشترک باعث افزایش خطر زایمان زودرس در مادران باردار خواهد شد به شرح زیر می باشد:
- داشتن استرس و اضطراب مادر باردار
- مصرف مشروبات الکلی در دوران بارداری
- سابقه مصرف دخانیات در دوران بارداری
- وجود اضافه وزن در مادر باردار و افزایش وزن در طول دوران بارداری
- داشتن بیماری هایی مانند دیابت، فشار خون، پره اکلامپسی و یا عفونت
- مراقبت نکردن مادر از خود قبل از تولد نوزاد
- نوشیدن مایعات زیاد در دوران بارداری و یا عدم مصرف مایعات به میزان کافی
- استفاده از مواد شیمیایی خاص در دوران بارداری
- مصرف مواد مخدر
- بارداری مادر با جنین های ناقص
مادر باردار همیشه باید به خاطر داشته باشد که این عوامل همیشه و در همه موارد به معنی وجود زایمان زودرس در بارداری دوقلویی نیست، ولی ممکن است باعث به خطر افتادن بارداری و زایمان زودرس شود.
علائم و نشانه های زایمان زودرس:
دانستن علائم و نشانه های زایمان زودرس در بارداری دوقلویی ، بسیار اهمیت دارد اگر در صورتی که این اتفاق برای شما رخ داد با داشتن اطلاعات کافی بتوانید درمان خود و فرزندانتان را انجام دهید. هرکدام از علائم زیر که در دوران بارداری و قبل از ۳۷ هفته به وجود بیاید حتماً با پزشک باید در میان گذاشته شود. در مادرانی که احتمال زایمان زودرس وجود دارد نیاز است که فعالیت های خود را کاهش داده و تا از بین رفتن علائم از نزدیکی کردن پرهیز کند. برخی از علائم زایمان زودرس شامل موارد زیر است:
- وجود درد مداوم در پشت که با دیگر دردهای دوران بارداری متفاوت است
- ترشحات واژن متفاوت از قبل می شود که ممکن است میزان آن بیشتر شود یا قوام بیشتری داشته باشد
- وجود فشار لگنی به صورتی که در ناحیه لگن یا واژن فشردگی زیادی به وجود آید و شما این احساس را داشته باشید که کودک ممکن است هر لحظه بیرون آید.
- گرفتگی عضلات شکم که شبیه دردهای دوران قاعدگی است و هر لحظه نیز بیشتر می شود.
- ایجاد حالت تهوع، استفراغ یا اسهال در مادر باردار.
- خونریزی شدید واژن
- بروز انقباضات رحمی و یا سفت شدن عضله رحم که هر 10 دقیقه یک بار و یا بیشتر اتفاق می افتد.
پنج راهکار مفید برای جلوگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی
اگر مادر باردار با علائمی که ذکر شد مواجه شود حتی اگر در نیمه های شب باشد، حتماً باید برای کمک گرفتن با پزشک معالج خود تماس بگیرد. همیشه توصیه میشود که پیشگیری بهتر از درمان است در ادامه این مطلب به همت خانم دکتر آزاده رضایی تعدادی از روش های جلوگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی برای شما عزیزان بیان شده است، پس با دقت به مطالعه این موارد بپردازید:
داشتن رژیم غذایی سالم برای جلوگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی
همیشه داشتن یک رژیم غذایی سالم برای تمام افراد خانواده به خصوص برای مادرهای باردار بسیار اهمیت دارد. به خاطر داشته باشید که تغذیه مادر هر آنچه که باشد سلامت فرزندانش را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. رژیم غذایی برای جلوگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی باید سرشار از ویتامین c باشد، همچنین لازم به ذکر است که خوردن انواع توت و میوه هایی از خانواده مرکبات، باعث میشود که کیسه آب سالم بماند و برای مدت طولانی دست نخورده حفظ شود. ماده غذایی دیگری که مصرف آن در دوران بارداری بسیار توصیه شده است ماست می باشد. این ماده دارای خاصیت ضد باکتریایی است که برای جلوگیری از عفونت واژن بسیار مفید است و به طور غیر مستقیم از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی جلوگیری می کند. همچنین مصرف ماهی قزل آلا، گردو، سبزیجات مانند هویج، کلم بروکلی و زردآلو که موجب کاهش التهاب هستند در جلوگیری از زایمان زودرس مفید می باشند .
مصرف ویتامین ها در دوران بارداری برای جلوگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی
همگان تصور دارند که مصرف ویتامین هایی که در دوران بارداری برای مادران باردار تجویز می شود که مواد مغذی را شامل می شود ، فقط برای تامین نیاز بدن مادر و جنین ها می باشد در صورتی که ویتامین ها کمک زیادی به جلوگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی می کند و بسیار در این امر مفید هستند. به خاطر داشته باشید که مصرف قرص هایی مانند اسید فولیک، کلسیم و آهن سلامت شما و جنین ها را حفظ می کند، باعث میشود که رشد جنین ها کامل شود. هر مادر باردار در طول دوران بارداری خود با استفاده از این قرصها سلامت بدن خود را در برابر بیماریها تضمین می کند .
مصرف مایعات و پیشگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی
به گفته پزشکان مصرف مایعات زیاد در سلامت بدن مادر و فرزندانش نقش بسزایی دارد، اما استفاده زیاد از مایعات غنی شده موجب ایجاد تفاوت در سلامت مادر و جنین ها خواهد شد. توصیه میشود در طول روز حداقل ۸ لیوان مایعات استفاده شود که موجب می شود بدن انقباضات زودرس رحمی را دور نگه دارد. علاوه بر موارد ذکر شده استفاده از آب میوه های طبیعی و فرآورده های لبنی فراوان تغذیه ای سالم در دوران بارداری برای مادر می باشد و سلامت وی و جنین ها را تامین میکند و در امر جلوگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی تاثیرگذار است.
نظارت کامل و دقیق بر روی وزن مادر باردار
مادر باردار باید به خاطر داشته باشد که اضافه وزن در طول دوره بارداری خطراتی را به همراه دارد، یکی از این خطرات که در بارداری دوقلویی ممکن است به وجود آید؛ دیابت بارداری و پره اوکلامپسی است. وجود این دو بیماری خطر زایمان زودرس در بارداری دوقلویی را افزایش می دهد. برای اینکه وزن شما در دوران بارداری مناسب باشد و سلامت جنین ها به خطر نیفتد، مادر باردار همواره باید با ماما و پزشک معالج خود برای داشتن وزن مناسب و ایده آل در دوران بارداری مشورت داشته باشد.
عدم استفاده از موادی که بارداری را به خطر می اندازد
توصیه شده است در دوران بارداری از مصرف داروهای ضد درد به میزان زیاد بدون مشورت با پزشک معالج خودداری شود. اگر به عنوان یک مادر باردار عادت به مصرف دخانیات و یا الکل دارید مطمئن باشید که علائم بروز زایمان زودرس در بارداری دوقلویی در شما مشاهده خواهد شد. در صورتی که مادر باردار قبل از دوره بارداری با مشکل اعتیاد مواجه بوده است و یا در خانواده سابقه اعتیاد وجود داشته حتماً باید با یک مشاوره یا پزشک متخصص قبل از اقدام به بارداری مشورت کنید.
مواردی که در بالا اشاره شد برخی از راه های جلوگیری از زایمان زودرس در بارداری دوقلویی است. امیدوارم که مطالب ذکر شده برای مادران باردار مفید واقع شود، علائم و هشدارهای زایمان صورت شما کمک میکند که این علائم را بشناسید و می توانید به موقع جلوی آن را بگیرید. سعی داشته باشید که با بالا بردن اطلاعات خود یک بارداری ایمن و سالم را داشته باشید و زایمان خود را در موعد مقرر تجربه کنید.
این مقاله به ویرایش و تایید خانم دکتر آزاده رضایی تدوین شده است در صورتی که مشکلاتی در خصوص مراقبت های قبل از بارداری دو قلویی و یا زایمان زودرس در بارداری دوقلویی دارید حتماً با شماره های مطب ایشان تماس حاصل بفرمایید.
