تمامی متخصصان پیشنهاد میکنند تا قبل از بارداری خانمها حتماً به پزشک مراجعه نمایند تا آزمایشات مربوط به دوران قبل از بارداری را انجام داده و از وضعیت سلامت رحم و تخمدان خود آگاه شوند. همچنین با این كار میتوان زمان تخمکگذاری را هم مشخص نمود، به ويژه در زنانی که دورههای عادت ماهانه نامنظم دارند یا دچار ناباروری هستند. تعداد فولیکول، اندازه آن و زمان دقیق تخمکگذاری در روزهای 12 تا 16 سیکل قاعدگی بررسی میشود. در ادامه این مطلب با ما همراه باشید تا به بررسی انواع سونوگرافی حاملگی و زمان مشخص آنها بپردازیم.
انواع سونوگرافی حاملگی
1- سونوگرافی اول
در اولين سونوگرافي که از سطح شکم انجام میشود، قلب جنین رؤیت خواهد شد. با سونوگرافی حول و حوش هفته پنج و نیم و حداکثر تا هفته هفت بارداری میتوان قلب جنین را دید. در این هفته به وضوح صدای قلب جنین شنیده میشود. آنچه برای تمامی پزشکان حائز اهمیت است اندازهگیری قد جنین از نوک سر تا پایین باسن میباشد تا بتواند سن دقیق بارداری را اعلام نماید. از ديگر موارد قابل اشاره اين سونوگرافي، تشخيص بارداري در داخل رحم و عدم وجود بارداري خارج رحمي میباشد. همچنین در اين سونوگرافی مشخص میشود که جنین یک قلو، دوقلو و یا بیشتر است.
با سونوگرافی ترانس واژینال نيز میتوان در هفته چهار و نیم بعد از اولین روز آخرین قاعدگی قلب جنین را پیدا كرد از فاصله نزدیکتری به قلب و رشد جنین نگاه كرد.
2- سونوگرافي NT
یکی دیگر از انواع سونوگرافی حاملگی ، سونوگرافی NT است. انجام سونوگرافی NT به همراه آزمایش خونِ ناهنجاریهای ژنتیکی، به عنوان تستهای غربالگری سه ماه اول بارداری به حساب میآیند كه از ابتداي هفته 11 تا انتهاي هفته 13 بارداري انجام ميگیرد. اين تست شامل آزمايش خون و سونوگرافي میباشد. دقت سونوگرافی، به تنهایی در تشخیص ناهنجاریهای جنین حدود 75 درصد است و اگر با آزمایش خون همراه شود، صحت آنها به 85 درصد هم میرسد. اين تست تركيبي از سنجش 2 ماركر در خون مادر PAPP-A و Free -βHCG و بررسي سونوگرافی NB و NT میباشد كه جهت بررسي برخی از آنومالیها مانند احتمال خطر سندرم داون، تريزومي 21، 18 و تريزومي 13 انجام ميشود. (تریزومی به معنای وجود سه کروموزوم به جای دو کروموزوم طبیعی است) یعنی کروموزومهای شماره 13 و 18 و 21 جنین را از جهت سهتایی بودن که نوعی ناهنجاری است، بررسی مینمایند.
دو مادهاي كه در آزمایش خون مادر مورد بررسی قرار میگیرند، در بارداريهاي جنين مبتلا به سندرم داون بیشتر از مقادير طبيعي هستند. در سونوگرافي كه به آن ان تي يا NT Translucency ميگويند، مقدار مايع در پشت گردن جنين اندازهگیری ميشود كه در جنينهاي مبتلا به سندرم داون تمايل به افزايش خواهد داشت. فقدان استخوان بيني (NB) (Nasal Bone) نيز در بررسي سونوگرافی ميتواند نشانه ابتلا جنين به سندرم داون باشد.
همچنین شما میتوانید مطالب مفیدی در زمینه عفونت واژن، آندومتریوز و بی اختیاری ادرار در زنان را در وبسایت دکتر آزاده رضایی متخصص زنان و زایمان مطالعه نمایید.
3- سونوگرافي تعيين جنسيت
شما باید بعد از هفته 16 ام نیز یک جلسه سونوگرافی حاملگی برای تشخیص ناهنجاریهای جنین انجام بدهید. چون رؤیت اندامهای کوچک جنین در این هفته بسیار راحتتر است. در هفتههای 16 ام الی 19 ام بارداری جنسیت، دست و پا، تعداد انگشتان، صورت، وضع لبها، گوش، چشم، دیافراگم، ستون فقرات، کلیهها، مثانه و معده پر از مایع و چهار حفرهای بودن قلب جنین بررسی میشود.
همچنین در این جلسه از سونوگرافی اندازهگیری عرض گردن انجام میگیرد که اگر بالاتر یا مساوی با ۳ میلیلیتر باشد، پزشک آزمایش آمنیوسنتز (نمونهبرداری از پرزهای جنینی شناور درون مایع آمنیون) تجویز خواهد کرد تا احتمال وجود هرگونه آنرمالی کروموزمی شناخته شود. در هفته بیست و دوم بارداری جنین از بالا تا پایین چک میشود. آنچه بیش از هر چیز دیگری مورد توجه پزشک است، مشاهده اندامهای داخلی به ویژه قلب و سر میباشد. و از دیگر نکات قابل بررسی در این جلسه، میزان رشد جنین و کیفیت تبادلات بین مادر و جنین به کمک بند ناف و جفت و مایع آمنیونی میباشد. مورد قابل مشاهده و شگفتانگیز این جلسه، جنینی است که مدام حرکت میکند و تمام اندامهای او شکل گرفته است.
4- سونوگرافی آخر
4- سونوگرافی آخردر هفته بیستم از بارداري، وزن جنین اهمیتی ندارد، چراکه تا این هفته، وزن چندانی نخواهد گرفت؛ اما پس از سه ماهه دوم و در پی سه ماهه سوم، به خصوص نیمه دوم سه ماهه سوم زمان وزن گیری جنین است. سونوگرافی 28 هفته پایه، برای وزن جنین وجود دارد که از روی منحنیهای استاندارد وزن ایدئال اندازهگیری میشود. دور سر، بای پاریتال، طول استخوان ران و دور شکم اندازه گرفته شده، روی منحنی قرار میگیرد و وزن جنین تخمین زده میشود.
اگر بعد از هفته 30 ام بارداری، اندازه جنين از روي سونوگرافی حاملگی و سن جنین از روی اولین روز آخرین قاعدگی تطابق نداشته باشد و بیش از دو هفته تفاوت وجود داشته باشد، این احتمال میرود که رشد جنین کافی نبوده و در اين حالت سونوگرافی باید خونرسانی به جنین را بسنجد که از نوع دیگری از سونوگرافی انجام می شود که به نام کالر داپلر شناخته میشود.
5- سونوگرافی داپلر
نتیجهگیری در مورد خونرسانی كافي به جنين با اندازهگیری معيارهايي مانند مقاومت جریان خون، حجم جریان خون جفت، مقاومت جریان مغز جنین در سونوگرافي داپلر انجام میشود. البته باید بدانید این سونوگرافی قبل از هفته 28 ام هیچ ارزشی ندارد.
سونوگرافی 3 بعدی و 4 بعدی چیست؟
سونوگرافی سهبعدی یک روش سونوگرافی است که معمولاً در مورد سونوگرافی حاملگی با استفاده از تصاویر سهبعدی جنین کاربرد دارد. به طور کلی، چندین روش برای تشخیص اولتراسونوگرافی در حاملگی وجود دارد که رایجترین آن سونوگرافی دو بعدی میباشد. در سونوگرافی سهبعدی، بالعکس سونوگرافی دو بعدی که امواج صوتی مستقیماً فرستاده میشوند، امواج از زوایای مختلف تابانده شده و دریافت میگردند؛ بنابراین تصاویر سه بعدی و دقیقتری از جنین به دست میآید که علاوه بر طول و عرض، عمق هم دارد. اسکن اندام میتواند به شکل دستی و از طریق سونوگرافی یا با دستگاههای جدیدتر، توسط پروپ دستگاه صورت گیرد و تصویر سه بعدی ارائه دهد.
استفاده کلینیکی این روش سونوگرافی عمدتاً در مورد تحقیقات پزشکی روی جنین میباشد. البته که این نوع از سونوگرافی در بین خانمهای باردار بسیار رایج و محبوب واقع شده، چراکه مادر ميتواند عکسالعملهايي مثل خميازه کشيدن، سکسکه يا مکيدن شست را در اين سونوگرافي ببيند و همین امر باعث میشود مادر صمیمیت بیشتری با فرزندش احساس نماید و حس خوشایندی را به مادر القا مینماید.
سخن پایانی
در این مقاله به معرفی انواع سونوگرافی حاملگی پرداختیم و ویژگیها و زمان انجام هر کدام از آنها را بررسی کردیم. دکتر آزاده رضایی متخصص زنان و زایمان در شهر تهران با سالها تجربه در زمینه بیماریهای زنان و درمان ناباروری میتوانند به شما در این زمینه مشاورههای ارزشمندی ارائه دهند.
